Από τις φλόγες και τις λεηλασίες στη Γαλλία και την Ιταλία μέχρι τις σκηνές διαμαρτυρίας στους δρόμους της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα εκτεταμένο κύμα κοινωνικής αναταραχής. Η ακρίβεια, τα πανάκριβα ενοίκια, οι ελλείψεις στα σχολεία και η υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών δίνουν τροφή στην οργή με χιλιάδες πολίτες να βγαίνουν στους δρόμους και τις κινητοποιήσεις σε ορισμένες περιπτώσεις να εξελίσσονται σε βίαιες συγκρούσεις.
Πίσω από τις εικόνες χάους, παραμονεύουν πολιτικές δυνάμεις που περιμένουν να εκμεταλλευτούν την πολιτική αναταραχή με την ακροδεξιά να σημειώνει σημαντική άνοδο σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα με το Associated Press (AP), οι κινητοποιήσεις εκδηλώνονται σε μια περίοδο αυξημένης πολιτικής αβεβαιότητας στην Ευρώπη, καθώς σημαντικές οικονομίες, όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, πλησιάζουν σε κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις, ενώ τα ακροδεξιά κόμματα ενισχύουν την εκλογική τους επιρροή σε χώρες όπως η Γερμανία.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Γαλλία: Από τις μαθητικές διαμαρτυρίες στο χάος
Στη Γαλλία, οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν πριν από περισσότερες από τρεις εβδομάδες, με μαθητές λυκείων να προχωρούν σε αποκλεισμούς σχολείων και διαδηλώσεις, ζητώντας περισσότερους πόρους για την εκπαίδευση.
Οι μαθητές καταγγέλλουν ελλείψεις εκπαιδευτικών και εγκαταστάσεις σε κακή κατάσταση, ιδιαίτερα σε περιοχές με χαμηλότερα εισοδήματα. Υπάρχουν αναφορές πως σε κάποια σχολεία οι τάξεις αριθμούν 40 και 45 μαθητές. Στη συνέχεια, στο κίνημα συμμετείχαν συνδικαλιστικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων η CGT, καθώς και άλλοι ακτιβιστές, διευρύνοντας τα αιτήματα προς το κόστος ζωής και την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών.
Παρά τις ειρηνικές διαδηλώσεις στις οποίες συμμετείχαν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι, το Σαββατοκύριακο σημειώθηκε πανικός στις μεγάλες πόλεις της Γαλλίας. Σύμφωνα με το AP, οι ταραχές οδήγησαν σε 2.400 συλλήψεις, ενώ καταγράφηκαν λεηλασίες στο Παρίσι, τη Μασσαλία, τη Λιόν και το Μπορντό.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Στη Λιμόζ, πυρκαγιά έπληξε το δημαρχείο του 19ου αιώνα, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές και καταστρέφοντας ολοκληρωτικά το ιστορικό καμπαναριό. Πυρκαγιές εκδηλώθηκαν επίσης σε σχολεία, ενώ σημειώθηκαν τραυματισμοί διαδηλωτών και αστυνομικών.
Ο Εμανουέλ Μακρόν καταδίκασε τη βία, κατηγορώντας ακτιβιστές της ακροαριστεράς ότι επιχείρησαν να προκαλέσουν χάος, επιτιθέμενοι σε κτίρια και αστυνομικές δυνάμεις.
«Όσοι λεηλάτησαν θα πρέπει να πληρώσουν για τις ζημιές και όσοι επιχείρησαν να ανατρέψουν τη Δημοκρατία θα λογοδοτήσουν», δήλωσε ο Μακρόν σε τηλεοπτικό διάγγελμα την Κυριακή.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απέδωσε την καταστροφή σε μετανάστες, γράφοντας στην πλατφόρμα Truth Social: «Οι μετανάστες έχουν καταλάβει τη Γαλλία. Πρέπει να κλείσουν τα σύνορα, γρήγορα!». Οι γαλλικές αρχές και η αστυνομία δεν έχουν αποδώσει τις ταραχές σε μετανάστες.
Ισπανία: Η στεγαστική κρίση πιέζει τη νεότερη γενιά
Στην Ισπανία, η αδυναμία των κατοίκων να νοικιάσουν σπίτια βρίσκεται στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων. Στην κεντρική πλατεία Puerta del Sol της Μαδρίτης έχουν στηθεί εδώ και εβδομάδες σκηνές, στο πλαίσιο διαμαρτυριών για την αύξηση των ενοικίων. Αφορμή για τις κινητοποιήσεις αποτέλεσε η έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν, η οποία πέθανε αργότερα ενώ νοσηλευόταν σε νοσοκομείο.
Η πίεση οδήγησε τη σοσιαλιστική κυβέρνηση στην έγκριση μέτρων για την προσιτή κατοικία. Ωστόσο, τα μέτρα δεν εξασφάλισαν την απαραίτητη κοινοβουλευτική στήριξη, εξέλιξη που, σύμφωνα με το AP, συνδέθηκε με την προκήρυξη πρόωρων εκλογών από τον πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ για τον Νοέμβριο. Μάλιστα, έχει προκηρυχθεί γενική απεργία, η πρώτη εδώ και 14 χρόνια.
Η στεγαστική κρίση αποτυπώνεται και στα στοιχεία για το κόστος κατοικίας. Σύμφωνα με ανάλυση της οικονομικής εφημερίδας Expansión, ο κατώτατος μισθός στην Ισπανία ανέρχεται σε 1.221 ευρώ, ενώ το μέσο μηνιαίο ενοίκιο για διαμέρισμα 80 τετραγωνικών μέτρων φτάνει περίπου τα 1.130 ευρώ.
«Το μεγαλύτερο μέρος του μισθού μου πηγαίνει στο ενοίκιο. Η συγκάτοικός μου δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα, όπως κι εγώ», δήλωσε η 20χρονη σερβιτόρα Ντιάνα Μανθαναρές, η οποία συμμετέχει στον καταυλισμό διαμαρτυρίας στη Μαδρίτη.
Την ίδια στιγμή, εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη Μαδρίτη ξεκίνησαν την προηγούμενη εβδομάδα επ’ αόριστον απεργία, διεκδικώντας καλύτερες αποδοχές και συνθήκες εργασίας. Ανάλογες κινητοποιήσεις εκπαιδευτικών έχουν πραγματοποιηθεί και σε άλλες περιοχές της χώρας.
Ιταλία: Συλλήψεις και συγκρούσεις στο Μιλάνο, το Τορίνο και την Μπολόνια
Στην Ιταλία, οι κινητοποιήσεις με την ονομασία «Italia in Piazza» («Η Ιταλία στις πλατείες») συγκέντρωσαν χιλιάδες διαδηλωτές, οι οποίοι ζητούν καλύτερες συνθήκες απασχόλησης, υψηλότερους μισθούς, πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, ενίσχυση της εκπαίδευσης και μέτρα για τη στέγαση.
Η οικονομική πίεση αποτελεί βασικό παράγοντα της δυσαρέσκειας. Σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία που επικαλείται το AP, ο πληθωρισμός στην Ιταλία έφτασε το 4,2% τον Σεπτέμβριο, ξεπερνώντας το 3,8% που καταγράφηκε στην ευρωζώνη.
Οι αρχικά ειρηνικές πορείες ακολουθήθηκαν από βίαια επεισόδια στο Τορίνο και την Μπολόνια, καθώς και στο Μιλάνο, όπου κουκουλοφόροι συγκρούστηκαν με την αστυνομία, λεηλάτησαν καταστήματα και έβαλαν φωτιά σε περιουσιακά στοιχεία. Η αστυνομία του Μιλάνου ανακοίνωσε ότι 271 άνθρωποι συνελήφθησαν, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν ανήλικοι. Κατά τη διάρκεια δύο ημερών επεισοδίων τραυματίστηκαν επίσης 14 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας.
Στο μεταξύ, μια νεοσύστατη ομάδα που αυτοαποκαλείται «Κίνημα της 17ης Οκτωβρίου» ανακοίνωσε ότι προχωρά σε «διαρκή κινητοποίηση», οργανώνοντας διαδηλώσεις κάθε Σάββατο στις 15:00 σε πόλεις σε όλη την Ιταλία.
Αλβανία: Οι φοιτητές στο επίκεντρο των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων
Στα Τίρανα, οι αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις διαρκούν περισσότερο από μία εβδομάδα και κλιμακώθηκαν μετά τη συμμετοχή μαθητών λυκείων και φοιτητών στο ευρύτερο κίνημα «Flamingo».
Οι διαδηλωτές ζητούν την παραίτηση του σοσιαλιστή πρωθυπουργού Έντι Ράμα, ενώ βασικό αίτημα αποτελεί η αντιμετώπιση της διαφθοράς. Στα αιτήματα περιλαμβάνονται επίσης η προστασία της δημόσιας υγείας, της εκπαίδευσης και των συντάξεων.
Ο Ράμα έχει χαρακτηρίσει τους διαδηλωτές «ιδεολογικοποιημένους και ριζοσπαστικοποιημένους» από την antifa, έναν όρο που χρησιμοποιείται για χαλαρά οργανωμένες ομάδες της άκρας αριστεράς.
Η ονομασία «Flamingo» συνδέεται με την περιοχή φυσικού περιβάλλοντος των φλαμίνγκο, όπου η κυβέρνηση Ράμα συμφώνησε να επιτρέψει μια μεγάλη τουριστική επένδυση πολυτελείας που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ.
Σερβία: Οι φοιτητικές διαμαρτυρίες και η πολιτική αβεβαιότητα
Στη Σερβία, φοιτητές που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή μαζικών κινητοποιήσεων κατά της διαφθοράς εδώ και σχεδόν δύο χρόνια αμφισβητούν την προσπάθεια επιστροφής στην εξουσία του πρώην λαϊκιστή ηγέτη Αλεξάντερ Βούτσιτς.
Ο Βούτσιτς επιδιώκει να αναλάβει την πρωθυπουργία μετά τις βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου. Το κόμμα «Λίστα των Φοιτητών», που υποστηρίζεται από τη νεολαία, φέρεται να βρίσκεται κοντά σε εκλογική αναμέτρηση με το κόμμα του Βούτσιτς, καθιστώντας αβέβαιη την έκβαση της ψηφοφορίας και ενισχύοντας τους φόβους για ενδεχόμενη βία.
Το κοινό στοιχείο
Παρά τις διαφορές μεταξύ των χωρών, η δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής, η δυσκολία πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες και η αίσθηση οικονομικής ανασφάλειας αποτελούν κοινά σημεία των κινητοποιήσεων.
Η καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ντεούστο στην Ισπανία, Μαρία Σιλβέστρε, περιγράφει την κατάσταση των νέων Ευρωπαίων ως «ένα έντονο αίσθημα αβεβαιότητας και έλλειψης ελέγχου». «Και όταν συνδυάζονται συγκεκριμένες καταστάσεις, ξαφνικά ανάβει μια σπίθα που μπορεί να διοχετεύσει αυτή τη δυσαρέσκεια και να οδηγήσει τους ανθρώπους στους δρόμους», σημείωσε.
Η κοινωνική αναταραχή εκδηλώνεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για την Ευρώπη, καθώς συνεχίζεται ο πόλεμος στην Ουκρανία, ενώ οι σχέσεις των ΗΠΑ με τη Ρωσία και οι αναφορές για αυξανόμενες υβριδικές επιθέσεις σε χώρες του ΝΑΤΟ εντείνουν τις ανησυχίες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
