Ελλιπής ο ανταγωνισμός στην αγορά των καυσίμων, κρίνει η Αρχή Ανταγωνισμού – Ποια μέτρα ζητά να εφαρμοστούν

Σειρά μέτρων που παρέμειναν ανεφάρμοστα στον κλάδο των καυσίμων απαριθμεί απόφαση που εξέδωσε η Αρχή Ανταγωνισμού, μετά από έρευνα που διενήργησε τα τελευταία χρόνια.

Η σχετική έρευνα ξεκίνησε το Νοέμβριο του 2022 προκειμένου να εξετάσει τον κλάδο των πετρελαιοειδών και ειδικότερα να αξιολογήσει εάν επικρατούν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού στα τρία στάδια παραγωγής και διανομής (διύλιση, εμπορία και λιανική διάθεση) στις αγορές των καυσίμων και συγκεκριμένα της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων, πετρελαίου κίνησης και πετρελαίου θέρμανσης στην ελληνική αγορά.

Ακολούθως, σε έκθεση που προετοίμασε η Αρχή Ανταγωνισμού μετά από διαβούλευση με τον κλάδο, διαπίστωσε ότι δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού και πρότεινε μία δέσμη μέτρων που αξιολογήθηκαν ως απολύτως αναγκαία.

Έτσι, έφτασε στην τελική της απόφαση που εκδόθηκε στα τέλη του 2025 και εν τέλει δημοσιεύτηκε τη Δευτέρα 2/11/2026 σε ΦΕΚ.

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις βάσει της μεθοδολογίας που ακολούθησε η Αρχή Ανταγωνισμού, αφορά το περιθώριο διύλισης. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά: «Το περιθώριο διύλισης στην Ελλάδα αυξάνεται είτε η τιμή του αργού πετρελαίου μειώνεται (ως αποτέλεσμα της πανδημίας και των περιοριστικών μέτρων – σοκ ζήτησης), είτε η τιμή του αργού πετρελαίου αυξάνεται (ως αποτέλεσμα του πολέμου στην Ουκρανία – σοκ προσφοράς)».

Πρόκειται για μια επισήμανση που δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε έλλειψη ανταγωνισμού, όμως συνεκτιμήθηκε προς την τελική εκτίμηση για τις συνθήκες στην εγχώρια αγορά.

Ένα ακόμη θέμα αφορά τη διαφάνεια στις τιμές των διυλιστηρίων. Εδώ η Αρχή τονίζει ότι ναι μεν υπάρχει αρκετή διαφάνεια με δημοσίευση των τιμών καθημερινά, η οποία όμως εμπεριέχει τον κίνδυνο σιωπηρής συμπαιγνίας εφόσον το ένα διυλιστήριο γνωρίζει τις τιμές που ανακοινώνει το άλλο. Έτσι, ζητήθηκε η γνωστοποίηση των τιμών να γίνεται με εξατομικευμένη επικοινωνία με τις εταιρείες εμπορίας χωρίς δημοσιοποίηση.

Αντίστοιχα, στο πεδίο της λιανικής η Αρχή Ανταγωνισμού θεωρεί ότι πρέπει να μετεξελιχθεί το Παρατηρητήριο Τιμών καυσίμων, ώστε να ανεβαίνουν τα νούμερα σε πραγματικό χρόνο σε μια σύγχρονη εφαρμογή προς ενίσχυση της διαφάνειας και διευκόλυνση των οδηγών.

Επιπλέον, η Αρχή κρίνει απαραίτητη τη σύσταση ενός Ανεξάρτητου Κεντρικού Φορέα Διατήρησης Αποθεμάτων Ασφαλείας (ΚΦΔΑ), όσον αφορά τους αποθηκευτικούς χώρους των καυσίμων, ο οποίος θα τελεί υπό την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ.

Ο κατάλογος των μέτρων που έμειναν ανεφάρμοστα

Τέλος, όσον αφορά το σύνολο των μέτρων που είχαν ζητηθεί σε παλαιότερη γνωμοδότηση και δεν εφαρμόστηκαν, η Αρχή Ανταγωνισμού παραθέτει τα εξής:

• α. Να υποχρεωθούν οι εταιρείες διύλισης να προβαίνουν σε αναλυτικό επιμερισμό των στοιχείων κόστους που περιλαμβάνονται στην προσαύξηση (premium) που χρεώνουν τις εταιρείες εμπορίας και τους μεγάλους τελικούς καταναλωτές, τόσο στην εγχώρια αγορά (βενζίνες, πετρέλαιο κίνησης, θέρμανσης) όσο και στη διεθνή αγορά (αεροπορικά, ναυτιλιακά καύσιμα), και να γνωστοποιούν τα στοιχεία αυτά στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας και στο Υπουργείο Ανάπτυξης.
• β. Να συσταθεί Ανεξάρτητος Οργανισμός Τήρησης Αποθεμάτων Ασφαλείας (ειδικός φορέας μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα υπό την εποπτεία της αρμόδιας αρχής), κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα, ο οποίος θα τηρεί τα αποθέματα ασφαλείας για λογαριασμό των υπόχρεων, έναντι καθορισμένου τιμήματος που θα καταβάλλεται από όλους τους υπόχρεους αναλογικά με τις καταναλώσεις τους κατά το προηγούμενο έτος (και όχι αναλογικά με τις εισαγωγές που πραγματοποίησαν). Σε διαφορετική περίπτωση, να προκριθεί η καθιέρωση ενός συστήματος ρυθμιζόμενης πρόσβασης τρίτων (regulated third-party access) στους αποθηκευτικούς χώρους των εταιρειών διύλισης ή εμπορίας ή και τρίτων, για την τήρηση των αποθεμάτων ασφαλείας, με την εκ των προτέρων διοικητική ρύθμιση των όρων, κανόνων τιμολόγησης ή / και τιμών για τη χρήση της αναγκαίας υποδομής (αποθήκες τήρησης αποθεμάτων ασφαλείας) που θα προσδιορίζει και θα εγκρίνει ανεξάρτητος ρυθμιστής (ΡΑΕ).
• γ. Να αξιοποιηθεί η δυνατότητα χρήσης αποθηκευτικών χώρων: α) σε παροπλισμένα στρατόπεδα των Ενόπλων Δυνάμεων και β) σε χώρους μεγάλων τελικών καταναλωτών (ΔΕΗ κ.λπ.), για την τήρηση αποθεμάτων ασφαλείας.
• δ. Να προσδιορισθεί σε κατά ανώτατο όριο μία πενταετία, η απαιτούμενη ελάχιστη διάρκεια της μίσθωσης ή παραχώρησης χρήσης αποθηκευτικών χώρων για την απόκτηση ισόχρονης άδειας χονδρικής εμπορίας υγρών καυσίμων (άρθρο 6 παρ. 5 N. 3054/2002).
• ε. Να καταστεί αποκλειστική η ευθύνη των κατόχων Άδειας Λιανικής Εμπορίας «Ανεξάρτητου Πρατηρίου» για την ποιότητα και ποσότητα των πετρελαιοειδών προϊόντων που διακινούν, από την παραλαβή του καυσίμου μέχρι την τελική διάθεση στον καταναλωτή (άρθρο 6 παρ. 7 N. 3054/2002).
• στ. Να ισχύσει ενιαία ρύθμιση ως προς το ανώτατο ηλικιακό όριο βυτιοφόρων οχημάτων για όλες τις περιπτώσεις χρήσης τους (άρθρο 21 παρ. 1 γ΄ Κανονισμού Αδειών).
• ζ. Να τοποθετηθούν ειδικοί ηλεκτρονικοί πίνακες κατά μήκος των εθνικών αυτοκινητοδρόμων προς ενημέρωση των διερχομένων οδηγών για τη λιανική τιμή πώλησης των υγρών καυσίμων (απλή αμόλυβδη και πετρέλαιο κίνησης) στα επόμενα τρία (3) πρατήρια (από το σημείο τοποθέτησης του ειδικού ηλεκτρονικού πίνακα), καθώς και για τη χιλιομετρική απόσταση από αυτά.
• η. Να διερευνηθεί η δυνατότητα αναθεώρησης των συμβάσεων των Σ.Ε.Α. με τους διαχειριστές των εθνικών αυτοκινητοδρόμων, με σκοπό την άρση τυχόν περιοριστικών όρων του ανταγωνισμού (υπολογισμός μισθώματος/οικονομικού ανταλλάγματος επί του συνολικού τζίρου του Σ.Ε.Α).
• θ. Να καταστεί υποχρεωτική η αναγραφή της τιμής και της ποσότητας των υγρών καυσίμων στις ταμειακές αποδείξεις που εκδίδονται από όλα τα πρατήρια πώλησης υγρών καυσίμων.
• ι. Να εγκατασταθούν συστήματα εισροών-εκροών σε όλα τα στάδια διακίνησης πετρελαιοειδών (διύλιση, χονδρική εμπορία και πάσης φύσεως λιανική διάθεση).