Η διεξαγωγή των βυθομετρικών ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου Great Sea Interconnector (GSI) αποτελεί σημαντικό, αλλά όχι το τελευταίο δύσκολο βήμα προς την ολοκλήρωση του έργου.
Ακόμα και με την υπόθεση ότι οι έρευνες του γαλλικού πλοίου για τον GSI θα ολοκληρωθούν ομαλά, απομένει μια σειρά από άλλες εκκρεμότητες της ηλεκτρικής διασύνδεσης που πρέπει να λυθούν.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Παρόλο που το γεωπολιτικό σκέλος της υπόθεσης θα έχει θεωρητικά λήξει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, απομένει η οικονομική διάσταση.
Οι αιτιάσεις της Κύπρου
Την προηγούμενη διετία παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές ανάμεσα σε Λευκωσία και Αθήνα στο συγκεκριμένο σκέλος. Η κυπριακή κυβέρνηση έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με την εμπορική βιωσιμότητα του έργου, το κόστος του και κατά πόσο συμφέρει τελικά την Κυπριακή Δημοκρατία.
Να σημειώσουμε ότι η βιωσιμότητα και το κόστος αποτελούν δύο αλληλένδετα ζητήματα, καθώς ένας αυξημένος προϋπολογισμός επηρεάζει μοιραία και την επιβάρυνση του καθενός από τα δύο κράτη και αντίστοιχα των καταναλωτών τους.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Σε πρώτη φάση, η Λευκωσία καλείται να προχωρήσει άμεσα στην καθυστερημένη πληρωμή προς την κοινοπραξία του GSI για το περσινό έτος, ύψους 25 εκατ. ευρώ. Άλλωστε, δεσμέυτηκε ότι θα το πράξει μόλις ξεκαθαριστεί το γεωπολιτικό πρόβλημα και ξεκινήσουν οι βυθομετρικές έρευνες.
Αυτό είναι ενδεχομένως το απλό κομμάτι και ένα θετικό πρώτο βήμα. Το δύσκολο έχει να κάνει με το αν θα θέσει εκ νέου η Κύπρος την αναθεώρηση του προϋπολογισμού του GSI, που αρχικά προσδιορίστηκε σε 1,9 δισ. ευρώ. Από αυτά τα χρήματα, 657 εκατ. ευρώ είναι ευρωπαϊκά κεφάλαια, 440 εκατ. ευρώ αναλογούν στην Ελλάδα και 749 εκατ. ευρώ στην Κύπρο.
Στελέχη της κυπριακής κυβέρνησης έχουν δηλώσει επανειλημμένα ότι πλέον το πραγματικό κόστος εκτιμάται αρκετά ψηλότερα, δίχως όμως να τεκμηριώνουν το ακριβές ποσό. Η Λευκωσία περιορίστηκε στο να επικαλείται αόριστες ιδιωτικές μελέτες δίχως να τις δημοσιεύσει.
Μια μερική απάντηση σε αυτό το ερώτημα ενδέχεται να δώσει η νέα μελέτη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), που αναμένεται να παρουσιαστεί ως τα τέλη του φετινού έτους μετά από κοινό αίτημα των δύο κυβερνήσεων. Πέρα από το ενδεχόμενο νέας ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, η εν λόγω μελέτη πιθανώς θα ρίξει κάποιο φως και στα οικονομικά του έργου υπό τις νέες συνθήκες. Πάντως, οι εκτιμήσεις στην Αθήνα είναι ότι η ΕΤΕπ θα “πατήσει” πάνω στις ήδη εγκεκριμένες μελέτες για να καταλήξει στα πορίσματά της.
Από την πλευρά της, η κυπριακή ρυθμιστική αρχή ενέργειας (ΡΑΕΚ) έχει δηλώσει πως στα 1,9 δισ. ευρώ δεν περιλαμβάνονται οι λειτουργικές δαπάνες του έργου. Εκπρόσωπος της Αρχής ανέφερε πρόσφατα ότι θα ήταν «αφέλεια» να θεωρηθεί δεδομένο πως το κόστος θα παραμείνει στο συγκεκριμένο επίπεδο. Η ΡΑΕΚ έφερε ως παράδειγμα την ηλεκτρική διασύνδεση Αττικής – Κρήτης που αρχικά κοστολογήθηκε γύρω στα 700 εκατ. ευρώ και στο τέλος στοίχισε 1,2 δισ., δηλαδή 71,4% περισσότερα.
Κατ’ επέκταση, προκύπτει το ερώτημα αν η Κύπρος θα επιμείνει στις ενστάσεις της και τί θα σήμαινε στην πράξη ένας επανυπολογισμός του κόστους.
Οι παράγοντες που επηρεάζουν την εξίσωση
Να σημειώσουμε, επίσης, ότι η Κύπρος έχει ζητήσει από την κοινοπραξία του έργου τις λεπτομέρειες της συμφωνίας για την είσοδο της γαλλικής Meridiam στο μετοχικό σχήμα, όπως και ενημέρωση αναφορικά με τα κόστη.
Προς το παρόν, η συμμετοχή του γαλλικού ομίλου δεν δείχνει να έχει αλλάξει ουσιωδώς τη στάση της κοινοπραξίας, με τον ΑΔΜΗΕ να διατηρεί την τεχνική ηγεσία. Ο ελληνικός διαχειριστής κράτησε αυστηρή γραμμή το προηγούμενο διάστημα, ζητώντας την τήρηση των συμφωνηθέντων από την πλευρά της Κύπρου.
Νωρίτερα φέτος ο ΑΔΜΗΕ είχε υποβάλει αίτημα έγκρισης της επένδυσης στους ρυθμιστές Ελλάδας και Κύπρου, επισημαίνοντας ότι οι ήδη ολοκληρωμένες μελέτες επιβεβαιώνουν την οικονομική βιωσιμότητα του έργου σε όλες τις περιπτώσεις. Ταυτόχρονα, στάθηκε στα πολλαπλά ενεργειακά οφέλη που θα έχει το καλώδιο, τα οποία εξακολουθούν να ισχύουν παρά την πάροδο ορισμένων ετών.
Θα πρέπει να προσθέσουμε ότι όντως τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί σημαντικά το κόστος της εφοδιαστικής αλυσίδας και της εργολαβικής εργασίας που αφορά ενεργειακά έργα, ανάμεσά τους και στα δίκτυα. Από την άλλη, η ενεργειακή κρίση έχει αυξήσει κατακόρυφα το κόστος ηλεκτρισμού για όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, ενώ αυξητική τάση παρατηρείται και στο κόστος του φυσικού αερίου που θα μπορούσε να προμηθευτεί η Κύπρος μέσω νέων υποδομών εν απουσία δικής της παραγωγής. Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις προβάλλονται ως ένας από τους τρόπους που μπορεί να εξομαλύνει τις τιμές, με τη μια χώρα να επωφελείται από το πλεόνασμα της άλλης ανά πάσα στιγμή.
Πρόκειται για διαστάσεις που αμφότερες επηρεάζουν τη λογική της υλοποίησης έργων όπως ο GSI. Η εξίσωση είναι, λοιπόν, ιδιαίτερα σύνθετη.
Από όλα τα παραπάνω προκύπτει ότι τα ανοικτά μέτωπα είναι αρκετά και θα πρέπει να κλείσουν μέσω διαπραγματεύσεων από εδώ και στο εξής, ώστε το έργο του GSI να ολοκληρωθεί εγκαίρως μέχρι το 2031.
